აი, განვითარება

ხელოვნური ინტელექტის განვითარება დიდწილად დამოკიდებულია მონაცემებზე და ადამიანურ კაპიტალზე. რა უნარებია დღეს ყველაზე მოთხოვნადი AI სფეროში?

ამაზე სწორი პასუხის თქმა ყველაზე რთულია, რადგან მოთხოვნადი უნარები და ადამიანების აზრი მოთხოვნად უნარებზე სწრაფად იცვლება.

რაც არ იცვლება არის ის, რომ ადამიანებს სჭირდებათ ორი მთავარი უნარი – სიახლეებთან სწრაფად ადაპტირების და სწავლის და კრიტიკული, სისტემური აზროვნების უნარები. ეს ნიშნავს, რომ არაა აუცილებელი, ახალგაზრდამ ისწავლოს ერთი კონკრეტული პროდუქტის ან პროგრამის გამოყენება ძალიან კარგად, რომელიც შეიძლება მალევე შეიცვალოს ან გამარტივდეს. მთავარია, მან იცოდეს, რა დგას ამ პროდუქტის უკან, როგორ გამოიყენოს კონკრეტული ამოცანის ან რეალური პრობლემის გადასაწყვეტად. ხოლო როცა ახალი ინსტრუმენტი, პროგრამა ან პროდუქტი გამოჩნდება, სწრაფად ისწავლოს მისი გამოყენება.

სისტემური აზროვნება და პასუხის გაცემა კითხვებზე „რა უნდა გადავწყვიტოთ? ვისთვის? როგორ?“ არის უნარი, რომელიც უფრო და უფრო ღირებული გახდება.

მეორე მხრივ, მნიშვნელოვანია ფუნდამენტურ მეცნიერებებში ექსპერტიზის ქონაც, მაგალითად, ბიოლოგიაში, ქიმიაში, ფიზიკასა თუ მათემატიკაში. ხელოვნური ინტელექტი ამ დისციპლინებს გააძლიერებს და აღმოჩენებს აასწრაფებს, მაგრამ, ამ პროცესში ადამიანების როლი მაინც წამყვანი იქნება.

 პრაქტიკულად საჭირო უნარებია – AI პროდუქტების სწორად გამოყენება (პრომპტ/კონტექსტ ინჟინერია, საკუთარი ავტომატიზაციების/აგენტების შექმნა, სხვადასხვა პროდუქტების შესაძლებლობების ცოდნა), პროფესიული AI პროდუქტების შესახებ ცოდნა და სიახლეების მუდმივად მიყოლა (რა არსებობს და გამოიყენება ფინანსებში, განათლებაში, დიზაინში და ა.შ.) და AI სისტემების მუშაობის საბაზისო პრინციპების ცოდნა მისი შეზღუდვების გასაგებად (რას შეიძლება ვენდო, რატომ შეიძლება AI-ის შეეშალოს).

როგორ ფიქრობთ, საქართველოში რა შესაძლებლობები არსებობს იმ ახალგაზრდებისთვის, ვინც ხელოვნური ინტელექტის მიმართულებით სწავლასა და ცოდნის გაღრმავებას გეგმავს?

საქართველოში შეიქმნა რამდენიმე საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამა AI და კომპიუტერული მეცნიერების მიმართულებით — საქართველოს ეროვნულ უნივერსიტეტში (SEU), ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში (BTU), საქართველოს უნივერსიტეტში (GU), კავკასიის უნივერსიტეტში (CU) და ალტე უნივერსიტეტში. SEU-ს ასევე აქვს სამაგისტრო პროგრამა მონაცემთა მეცნიერებაში, ხოლო BTU-ს — სადოქტორო პროგრამა საჯარო მმართველობაში AI-ის გამოყენების შესახებ. არსებობს მოკლე კურსებიც, ხოლო GAIA ატარებს კორპორაციულ ტრენინგებს ორგანიზაციებისთვის.

ასევე, საჯაროდაა ხელმისაწვდომი GAIA-ს AI საოლიმპიადო კურსი, რომელიც AI ინჟინერიის საკითხებს მოიცავს საბაზისო მათემატიკიდან კომპლექსურ მოდელებამდე. კურსს საქართველოს წამყვანი AI ინჟინრები ატარებენ.

რა შეცდომებს უშვებენ ყველაზე ხშირად დამწყებები, როდესაც AI და მონაცემთა სფეროში კარიერის დაწყებას ცდილობენ? რას ურჩევდით მათ ამ შეცდომების თავიდან ასარიდებლად?

ყველაფრის ერთდროულად სწავლა. „ხელოვნური ინტელექტის“ სწავლა არ არსებობს. პირველი ნაბიჯი არის საბაზისო ცოდნის მიღება AI-ის მუშაობის პრინციპებზე და მის ქვემიმართულებებზე. AI-ის კარგად გამოყენების სწავლა და AI ინჟინერიის სწავლა განსხვავდება – AI-ის სწორად და ეფექტურად გამოყენება ადამიანების დიდ ნაწილს შეუძლია და საჭიროა. ამას არ სჭირდება განსაკუთრებული ცოდნა ან გამოცდილება. 

AI ინჟინერია კი, ე.ი. AI-ის გამოყენების პროდუქტების, პროგრამების, აპლიკაციების შექმნა, მათემატიკურ, პროგრამულ და ალგორითმულ აზროვნებას, სხვადასხვა ინსტრუმენტების სწავლას და მეტ დროს მოითხოვს. 

ბოლო პერიოდში გაჩნდა მესამე, შუალედური ეტაპი, როცა ადამიანები არა აუცილებლად ტექნიკური გამოცდილებით სწავლობენ გენერაციული AI-ის გამოყენებით პროგრამიების, ავტომატიზაციების შექმნას. მაგალითად, იყენებენ Claude Code-ს (Vibe Coding) და ქმნიან მარტივ აპლიკაციებს ან იყენებენ n8n-ს განმეორებადი პროცესების ავტომატიზაციისთვის. ამისთვის საჭიროა ტექნიკური, მოკვლევისა და პროცესების გააზრების უნარები.

ჯეპრას პროექტები